Hành trình khổ ải của bộ phim đen đủi nhất lịch sử điện ảnh

“The Man Who Killed Don Quixote” (Kẻ thịt Don Quixote) – bộ phim sẽ được công chiếu giới thiệu và khép lại LHP Cannes (Pháp) vào ngày 19/5 tới đây – là 1 công trình phim “huyền thoại” của những đỉnh điểm đen đủi xảy đến với 1 bộ phim.

Hãng tin BBC thậm chí đã sử dụng cách đề cập thậm xưng để lời bình, rằng đây là bộ phim “hiện thân của sự đen đủi dằng dai cơ cực, với gần 30 năm của máu, mồ hôi, sự cực nhọc, và nước mắt”.

Ít ai biết rằng, đạo diễn mang hai quốc tịch Anh – Mỹ Terry Gilliam (77 tuổi) đã phải vật lộn suốt gần 30 năm thế cục để có thể hoàn thành bộ phim này. Ông khởi đầu nuôi mộng về bộ phim từ năm… 1989.

Poster phim
Poster phim

Chia sẻ với phóng viên trên phim trường hồi năm 2017, đạo diễn Gilliam từng đề cập: “Tôi lo lắm. Tôi đã nhiều lúc không được may mắn, mọi chuyện có thể hỏng bét ở bất cứ thời điểm nào”.

Quả đúng như linh giác của Gilliam, vài tuần sau, khi hoạt động quay phim hoàn thành, 1 nhà làm cho phim người Bồ Đào Nha có tên Paolo Branco đã tuyên bố rằng bộ phim này không được phép đem công chiếu.

Branco tuyên bố nắm bản quyền bộ phim và vì vậy, việc bộ phim được thực hành mà không có sự đồng ý của ông này là… “không được”.

Lúc này, 1 nhà làm cho phim khác tham dự công trình – ông Peter Watson – đã lên tiếng đáp rằng ông Branco từng bắt buộc phối hợp đầu tư, nhưng rốt cục chẳng xuất ra nổi 1 đồng bạc nào, vì vậy, giao kèo đã ký là vô giá trị.

Ông Watson còn đáp bằng thứ tiếng đề cập “quý tộc” khôi hài đầy tính châm biếm rằng: “Cách hiểu của quý ông Branco về luật cứ như thể bước ra từ tiểu thuyết lưu lạc. Nếu ngài đích thực muốn đấu 1 phen như những quý ông đáng kính, vậy tôi xin buộc phải chọn môn cưỡi ngựa đấu thương”.

Đạo diễn Terry Gilliam (77 tuổi)
Đạo diễn Terry Gilliam (77 tuổi)

Cho tới tận phút chót, khi LHP Cannes đã mở đầu 1 ngày, căn số bộ phim mới được định đoạt, vào ngày 9/5, tòa án ở Paris (Pháp) bác bỏ đơn kiện của ông Branco, lúc này, LHP Cannes mới dám quyết chiếu bộ phim và chọn đây là phim “khép màn”.

Cũng đúng lúc ấy, người ta được biết rằng sau quá nhiều khổ sở, rối rắm, đen đủi, đạo diễn Gilliam vừa bị 1 cơn… đột quỵ nhẹ. Câu chuyện về bộ phim “đen đủi” khó tin này đã được đề cập trên nhiều trang tin điện ảnh.

Là 1 đạo diễn lâu năm, “The Man Who Killed Don Quixote” được xem là công trình điện ảnh tâm huyết nhất thế cục đạo diễn Gilliam.

Hành trình đen đủi, cạnh tranh, gian khổ để ông thực hành bộ phim này đã từng được nói lại trong bộ phim tài liệu “Lost in La Mancha” (Lạc ở xứ Mancha – 2002). Vậy mà phải đến 16 năm sau nữa, phim mới xong.

Cảnh trong phim
Cảnh trong phim

Trong giới điện ảnh, người ta từng gọi đây là bộ phim… “chẳng thể xong”. Đạo diễn Gilliam dù vậy vẫn lặng lẽ vật lộn, xoay xoả đủ cách để sắm lối thoát cho công trình phim tâm huyết của thế cục. Hành trình gần ba thập kỷ ấy làm cho ông chẳng buồn ghi nhớ hết các mốc thời kì và sự cố xảy đến.

Đạo diễn Gilliam khởi đầu nảy ra ý tưởng làm cho phim điện ảnh chuyển thể từ tiểu thuyết “Don Quixote” của nhà văn Tây Ban Nha – Miguel de Cervantes hồi năm 1989. Gilliam chẳng thể nào quên nhân vật Don Quixote, 1 phần bởi ông thấy nhân vật ấy… giống mình.

Tiểu thuyết “Don Quixote” xuất bản đầu thế kỷ 17, nói về 1 người đàn ông quý tộc có tuổi người Tây Ban Nha, vì đọc quá nhiều tiểu thuyết hiệp sĩ nên đã mộng mơ tin rằng mình cũng là hiệp sĩ. Người đàn ông kiếm 1 bộ giáp cũ, thuê 1 người dân cày đi theo làm cho… cận vệ, cả hai cùng khởi hành khởi đầu chuyến hành trình lưu lạc kỳ khôi.

Nhân vật Don Quixote quyết đấu với cối xay gió vì tưởng đó là 1 gã đồ sộ. Phảng phất trong các bộ phim của Gilliam cũng từng xuất hiện nhiều nhân vật “tưng tửng” kiểu tương tự.

Đối với đạo diễn Gilliam, ông không ngại khi thường bị trêu là “đạo diễn Don Quixote”: “Tôi không muốn nhận ra phiên bản thường nhật của toàn cầu này. Tôi luôn muốn có nhiều điều vui vẻ hơn thế”.

Cảnh trong phim
Cảnh trong phim

Nói về bộ phim ý hợp tâm đầu, đạo diễn Gilliam giám định: “Vấn đề mà nhiều bộ phim khác làm cho về Don Quixote từng gặp phải, đó là người ta quá trung thành với nhà văn Cervantes. Nhưng bạn cần phải chơi với ông ấy, phải khác ông ấy đi, hãy chỉ để ông ấy là nguồn cảm hứng thôi”.

Vì vậy, Gilliam nhìn nhận Don Quixote qua lăng kính hiện đại, trong phim của ông, nhân vật chính là Toby – 1 anh chuyên viên PR về thăm lại nơi mình từng “tập tọe” làm cho phim thuở còn là sinh viên điện ảnh. Ngay tức thì, Toby bị 1 cụ lão đóng giày tưởng nhầm là… bác dân cày “cận vệ” Sancho Panza.

Chính cụ lão đóng giày này ngày xưa từng được Toby giao vai Don Quixote gàn dở, từ khi ngày đóng phim xong, cụ lão tội nghiệp cứ đinh ninh mình là… Don Quixote.

Hồi năm 2000, khi bắt tay vào làm cho phim, Gilliam muốn phim phải được quay tại Châu Âu, với dàn diễn viên ngôi sao, phim của ông ngay tức thì gặp cạnh tranh vốn đầu tư. Các diễn viên đa đất nước nhận đóng phim ông cũng gặp cạnh tranh trong việc khớp lịch với nhau.

Đến khi xếp được lịch quay phim tại 1 khu bảo tàng ngẫu nhiên, họ gặp ngay phải 1 trận bão lớn, 1 dòng sông bùn lầy đột ngột hình thành, cuốn phăng đi nhiều thiết bị của đoàn. Thoát bão, nam chính người Pháp – Jean Rochefort (1930-2017) – đột ngột bị… thoát vị đĩa đệm, chẳng thể cưỡi ngựa. Các nhà đầu tư thấy công trình này “đen”, liền rút, phim “chết” lần thứ nhất.

Trong khi nhất thời từ bỏ bộ phim, đạo diễn Gilliam vẫn làm cho những bộ phim khác, nhưng quả tình ông là… đạo diễn đen đủi. Chẳng hạn, ông đang làm cho phim thì nam chính chết thật, ông đang quay phim thì “cãi nhau to” với nhà cung ứng, hay đang chuẩn bị làm cho phim về đề tài tận thế thì xảy ra vụ khủng bố 11/9 và công trình liền bị “treo” vô thời hạn…

Gilliam là vậy, luôn đen đủi và vật vã. Với bộ phim về Don Quixote, Gilliam vẫn lặng lẽ sắm lối thoát cho phim, dù đi từ nản chí này tới… thất vọng khác. Đến giờ nhìn lại, đạo diễn thở dài đề cập:

“Bộ phim đã thành huyền thoại, mà các nhà đầu tư không muốn làm cho việc với huyền thoại kiểu này đâu, họ muốn những thứ chắc ăn và ra tiền. Đó là lời nguyền của nhân vật Don Quixote đấy. Một nhân vật ngớ ngẩn luôn làm cho các nhà đầu tư lo sốt vó”.

Cảnh trong phim
Cảnh trong phim

Đến năm 2015, công trình lại được rót vốn. Vai Don Quixote giao cho diễn viên người Anh John Hurt (1940-2017), nhưng rồi Hurt phải… điều trị ung thư tụy.

Đến tháng 3/2016, bộ phim có thêm 1 nhà cung ứng “nhập hội”, chính là Paolo Branco. Nhưng Branco không hỗ trợ được chút vốn đầu tư nào cho phim, còn làm cho tiến độ phim thêm chậm.

Đến năm 2017, phim… bấm máy. “Cuối cùng, chúng tôi phải xoay xoả thực hành với mức kinh phí ít hơn nhiều so với kỳ vọng. Nhưng cả đoàn đều tâm huyết, dù thù lao chả đáng là bao, chỉ bởi họ muốn thấy bộ phim này được làm cho xong. Việc tôi bị khiếp sợ bởi bộ phim và quyết không từ bỏ làm cho họ được truyền cảm hứng. Họ cũng… ngốc nhỉ?!”, Gilliam tâm tư khôi hài.

Điều khích lệ cho Gilliam là sau ngần ấy biến động, rốt cục, ông lại thấy diễn viên sau hết được giao vai Don Quixote – Jonathan Pryce – đóng đạt nhất: “Tôi phải quên đi những lần chiến bại trước đây, cùng với thời kì, những người mà tôi phối hợp cứ tốt hơn trước. Có lẽ đây mới đúng là lúc mọi thứ sẵn sàng”.

Các diễn viên tham dự phim đều san sớt rằng họ đã từng xem phim tài liệu “Lost in La Mancha” để hiểu về công trình phim “đen đủi kinh điển” này và họ đều thấy thương đạo diễn Gilliam, rằng vì sao ngần ấy cạnh tranh lại ập đến với 1 người đàn ông yêu điện ảnh như thế. Diễn viên và ê-kíp hậu đài đến với phim hóa ra chính yếu là vì… thương đạo diễn.

Cảnh trong phim
Cảnh trong phim

Giờ đây, sau gần ba thập kỷ đau đáu, khi phim đã xong và chỉ còn chờ công chiếu ở Cannes, đạo diễn Gilliam lại khởi đầu lo lắng: “Bộ phim của tôi đề cập về những tác động gớm ghê mà điện ảnh có thể tác động tới 1 con người. Nó như bộ phim tự sự của chính đời tôi. Giờ đây, tôi không còn dai sức như trước, không điên khùng và mạnh mẽ như trước…

“Khi mọi chuyện trục trặc, cạnh tranh xảy ra, tôi dễ đầu hàng hơn. Tôi lo lắng không biết rồi khi phim ra mắt liệu có đáp ứng kỳ vọng không. Đã có quá nhiều giai thoại xoay quanh công trình này. Nhiều người bảo tôi là kẻ ngốc mới đi làm cho xong phim này, đáng lẽ cứ để người ta mơ hồ về 1 công trình phim huyền thoại, 1 bộ phim làm cho mãi không xong.

“Bây giờ tôi làm cho phim xong rồi, chỉ để rồi bị phán xét, lời bình. Cũng có thể họ đề cập đúng, tôi đã lầm chăng? Đáng lẽ cứ để phim là 1 giấc mơ thì hơn nhỉ?!”.

Vậy điều gì đã làm cho Gilliam phải làm cho phim đến cùng tương tự? “Đó là vấn đề y khoa, đó không phải là phim đâu, mà là khối u, tôi phải làm cho được bộ phim đó, giống như là cắt bỏ khối u. Tôi muốn nó biến ra khỏi thế cục mình, thật đấy!” – “đạo diễn Don Quixote” của điện ảnh đã đề cập tương tự.

Trailer “The Man Who Killed Don Quixote”

Bích Ngọc

Theo Hollywood Reporter/BBC

Tag :lịch sử điện ảnh, hành trình khổ ải, công trình điện ảnh, thực hành bộ phim, diễn viên tham dự, Bồ Đào Nha, phim tài liệu, phim điện ảnh, sắm lối thoát